Edukacja 4ALL

Nowy wymiar edukacji stworzony dla nauczycieli, szkoleniowców, edukatorów, dyrektorów pomocny w osiąganiu wysokich standardów przez uczniów i jedyny taki na rynku polskiej edukacji. Skoncentrowany na dobrze przemyślanych i opartych na badaniach podejściach do nauczania i uczenia się. Portal jak i proponowane szkolenia zawierają bogaty zestaw strategii w zakresie uczenia się (nieznanych w Polsce), które będą służyć nauczycielom przez wiele lat pracy. 4ALL opisuje cykl uczenia się, który zaczyna się od angażowania uczniów w bezpośrednie doświadczenie, a następnie przejście do refleksyjnej obserwacji, po której następuje abstrakcyjna konceptualizacja, aktywne eksperymentowanie i rozwiązywanie problemów a na koniec integracja nowych treści i umiejętności. Uczeń jest gotowy do rozpoczęcia cyklu na nowo. Ten sposób nauczania skutecznie łączy nauczyciela z uczniami w zgłębianiu nowych treści i umiejętności. Budują się prawidłowe relacje.

Szkoły zachęcają uczniów do oglądania, słuchania i refleksji. To frustrujące dla tych, którzy muszą działać, robić i chcą spróbować w nowym kontekście to czego się nauczyli. Brak kluczowych elementów lekcji jest stratą dla tych uczniów, którzy lubią się zastanawiać, są refleksyjni, krytyczni i twórczy.

Czym jest doświadczenie?

O tym czym jest doświadczenie najlepiej mówi poniższy fragment filmu: „Buntownik z wyboru”

4ALL – uczenie przez doświadczenie.

Główne cechy modelu:

  1. Uczenie się jest procesem ciągłym, zakorzenionym w doświadczeniu.
  2. Nauka wymaga rozwiązywania konfliktów miedzy wcześniejszym doświadczeniem a nową wiedzą.
  3. Nauka obejmuje transakcję między osobą a środowiskiem.
  4. Uczenie się jest procesem tworzenia wiedzy.

4ALL, gdy spojrzeć na niego z punktu widzenia ucznia, wyjaśnia naturę procesu uczenia się, czyli „jak się uczyć”, a z punktu widzenia nauczyciela, to sposób na zorganizowanie i zaplanowanie zajęć dydaktycznych.

Szkoła 4ALL – szkołą wyrównującą szansę na rynkach pracy.

Uczeń nie zdobywa jednego zawodu raz na całe życie, lecz musi być gotowy do przynajmniej częściowego przekwalifikowania i podnoszenia swoich kompetencji. Szkoła musi zatem wyposażyć ucznia w kompetencje, które pozwolą mu się odnaleźć w nowych realiach społecznych.

Coraz powszechniejszy staje się pogląd, że przekazywanie wiedzy faktograficznej nie powinno być samo w sobie podstawowym celem edukacji, ale powinno raczej stanowić podbudowę do kształtowania umiejętności – początkowo prostych, później coraz bardziej złożonych. 4ALL opiera się na tym poglądzie i podstawach teoretycznych, które opisują uczenie jako wzrost i nabywanie nowych kompetencji. Tych kompetencji, które najbardziej liczą się na rynku pracy. Poznanie tego sposoby nauczania i uczenia się pozwoli kształtować umiejętności wyższego rzędu (higher-order skills) nazwanych też złożonymi zgodnie z taksonomią Solo oraz umiejętności ogólne takie jak: zdolność kojarzenia faktów, wyciągania wniosków, zdobywania informacji, samodzielnego uczenia się czy współpracy w grupie czy umiejętność uczenie się przez całe życie.

Łańcuch jest tak silny jak jego najsłabsze ogniwo. Najsłabsze ogniwa czyli „ograniczenia” w polskiej szkole to: brak odwołania się do doświadczenia ucznia, w niewielkim stopniu lub zupełny brak nauczania lateralnego czy wykorzystania wiedzy w innowacyjny sposób poza szkołą. Poprzez wzmocnienie najsłabszego ogniwa zwiększa się moc całego łańcucha. System szkolny jest jak łańcuch. Składa się z uczniów, nauczycieli przedmiotów, przyjętego sposobu nauczania, administracji. Sukces szkolny to osiąganie wysokich standardów w uczeniu się, przekazywaniu wiedzy, dochodzenie do wytyczonych celów, itd. Najsłabsze ogniwa można wzmocnić/poprawić się dzięki przesunięciu paradygmatu w sposobie widzenia podstawowych zagadnień, a także poprzez wdrożenie innowacyjnych rozwiązań, które skutecznie przeciwdziałają ograniczeniom. Instruktażowy model lekcji 4ALL wzmacnia najsłabsze ogniwa.

Prezentowany model lekcji 4ALL jest inspirowany przez rozwiązanie 4MAT Bernice MacCarthy. Jego elementy zostały dostosowane do polskiego systemu edukacji. 4ALL pokazuje, w jaki sposób wiedza może być aktywnie budowana przez ucznia, który w dużej mierze sam potrafi monitorować swój proces kształcenia, konstruować i rekonstruować swoją wiedzę, a nauczyciel jedynie wspomaga jego rozwój. W ujęciu tym nauczanie to proces, a nie tylko na rezultat. 4ALL odpowiada na pytanie: „dlaczego?”, „co?”, „jak?”, „co, jeśli?”. Uzupełnia brakujące elementy na lekcji. Jest oparty na najlepszych praktykach pedagogicznych na świecie.

Nastąpił już czas przeniesienia akcentu z programu nauczania na ucznia i rozwój jego sprawności. Konieczna jest taka zmiana paradygmatu gdzie dobrym uczniem będzie nie ten, który zapamięta najwięcej informacji i gotowych rozwiązań, ale ten kto umie je samodzielnie rozwiązać a dobrym nauczycielem będzie ten, kto umie zachęcić do samodzielnych poszukiwań i refleksji. Nie znaczy to, że wiedza nie jest potrzebna ale staje się ona narzędziem a nie celem. Wiedza jest aktywnie konstruowana przez ucznia bo przecież dochodzenie do wiedzy jest procesem adaptacyjnym, w którym następuje organizacja 
doświadczanego świata.

Kiedy uczeń uczy się mimo braku wzmocnień ze strony otoczenia (kontroli z zewnątrz) zostaje wykonany krok w stronę konstruktywizmu. Kiedy lekcje są prowadzone zgodnie z modelem 4ALL uczeń ma wystarczająca motywację wewnętrzną, aby dokonywać zmian w swoim zachowaniu.

W nowym podejściu do nauczania istnieje bliski związek pomiędzy doświadczeniem i wykształceniem. Dla nauczycieli wyzwaniem jest budowanie wiedzy opartej na fundamencie wcześniejszych uczniowskich umiejętności. Odpowiedzialność za proces uczenia jest scedowana na ucznia. Wzmacniane jest wewnętrzne poczucie kontroli czyli uczeń swoje niepowodzenia tłumaczy czynnikami wewnętrznymi (nie nauczyłem się, źle zrozumiałem)

Podstawa teoretyczna

Jean Piaget
Wybitny szwajcarski psycholog rozwojowy badał naturę inteligencji. Obserwował dzieci wykonujące różne testy. Odkrył, że prawidłowo udzielane przez dzieci odpowiedzi korelowały z wiekiem, a co za tym idzie z dojrzałością procesów rozumowania. Te spostrzeżenia doprowadziły go do podjęcia badań nad doświadczeniem i ludzką wiedzą. Podstawowe wnioski z jego pracy:
•    inteligencja jest kształtowana przez doświadczenie,
•    inteligencja nie jest wrodzoną cechą wewnętrzną, lecz produktem interakcji między osobą a otoczeniem.

Piaget podkreślał, że skoro inteligencja jest wynikiem wzajemnego oddziaływania dziecka ze środowiskiem to nie może być czymś stałym i niezmiennym (Pickworth, 1997). Uczenie to ciągła eksploracja, bo aby poznać dziecko musi mieć aktywny kontakt z obiektem poznania, musi go przekształcać, reflektować, przedstawiać, zmieniać wykonując przy tym szereg operacji intelektualnych.

John Deway
Uznawanego za czołowego filozofa demokracji XX wieku, przeciwstawiającego się praktyce surowej dyscypliny, w której przekazywano uczniowi gotową wiedzę. Większą wartość ma wiedza zdobyta poprzez szukanie, refleksję, działanie oraz osobiste doświadczenie.
Dewey kładł nacisk na potrzebę odwołania się do doświadczenia podczas kształcenia. Rozróżniał tradycyjną edukację i progresywne podejście do nauczania . W tradycyjnym modelu wiedza i umiejętności są towarami, które zostaną dostarczone uczniowi, wszystko kreci się wokół nauczyciela i to on ponosi odpowiedzialności za cały proces uczenia. W takim systemie wzmacniane jest zewnętrzne poczucie kontroli czyli uczeń swoje porażki tłumaczy czynnikami zewnętrznymi (nauczyciel jest niesprawiedliwy, w klasie było za głośno).

Kurt Lewin
Teoria Kurta Lewina miała istotne znaczenia dla opracowania poszczególnych etapów lekcji, które powinny składać się z konkretnego doświadczenia, stającego się podstawą do obserwacji, refleksji i wniosków na bazie których utworzone zostaną abstrakcyjne pojęcia i uogólnienia (Pickworth, 1997). Lewin jest prekursorem nauczania przez doświadczenie.

Dwa podejścia do edukacji

Docere = tradycyjne nauczanie.

Polega na wykładaniu, czyli zasadniczo na umieszczaniu wiedzy w osobie. Należy otworzyć głowę , wprowadzić fakty i zaszyć. Łacińskim odpowiednikiem jest słowo doctor od którego pochodzą takie angielskie słowa jak doctrine, docent, indoktrindate. Ten model wywodzi się od deficytu, od założenia, że osoba nie ma tego co jej potrzebne.

W tradycyjnym modelu wiedza i umiejętności są towarami, które zostaną dostarczone uczniowi, wszystko kreci się wokół nauczyciela i to on ponosi odpowiedzialności za cały proces uczenia. W takim systemie wzmacniane jest zewnętrzne poczucie kontroli czyli uczeń swoje porażki tłumaczy czynnikami zewnętrznymi (nauczyciel jest niesprawiedliwy, w klasie było za głośno)

Educere = 4ALL

Przeciwstawne podejście polegające na wyciąganiu (dosłownie educere po łacinie) tak, jak wyciąga się wodę ze studni. Z tego punktu widzenia założenie jest takie, że w uczniu istnieją pokłady mądrości i doświadczenia, z których nauczyciel może czerpać.

W nowym podejściu do nauczania istnieje bliski związek pomiędzy doświadczeniem i wykształceniem. Dla nauczycieli wyzwaniem jest budowanie wiedzy opartej na fundamencie wcześniejszych uczniowskich umiejętności.

następne: 4ALL nauczanie w sześciu krokach