Etap 5 – Rozszerz

poprzednio: Etap 4

„Rozszerz” to 5 etap lekcji, w którym to uczeń uczy się poprzez proces odkrywania siebie. Większość uczniów lubi podejmować działania i uczyć się metodą prób i błędów. Etap wzmacniania poczucia własnej wartości i ochrony samooceny. Eliminowanie strategii samoutrudniania.

Dzięki pytaniu „co jeśli…” czynimy uczenie istotne dla uczniów. Uczniowie dzielą się tym czego się nauczyli co pozwala rozwijać nowe wnioski, nowe doświadczenia. Ten proces przygotowania, prezentacji i refleksji wymaga świadomego myślenia o tym jaki jestem ja jako uczeń i pokazuje jaki jestem w relacji z innymi. Pozwala to uczniom nam myśleć o ich własnym procesie myślenia.

Na tym etapie lekcji nauczyciel pobudza wyobraźnię uczniów; będzie miał okazję inspirować i wspierać uczniów dając im informację zwrotną.

Uczeń zmienia swoją postawę wobec nowych treści. Umieszcza to czego się nauczył w swoim świecie. Przenosi nowe treści do życia codziennego. Modyfikuje je, tworzy coś nowego. Sam jest wzbogacony przez transformację poznanych treści. Dopiero teraz następuje przemiana. Nauka ma dla ucznia znaczenia.

Transformacja wiedzy

Na tym etapie uczeń będzie chciał zastosować te nowe treści w życiu codziennym.

Na tym etapie lekcji nauczyciel może pobudzać wyobraźnię uczniów; będzie miał okazję inspirować i wspierać uczniów dając mu informację zwrotną.

Ten etap lekcji jest istotny i uczniowie uczą się jak przenieść treści z jednej sytuacji do drugiej.

Jak to zrobić?

Ze względu na szeroki wachlarz wiedzy potrzebnej w życiu, wyzwaniem dla nauczyciela jest określić jak najmniejszą ilość materiału z programu aby była zgodna z wymogami podstawy programowej. Jest to typowa zamiana „ilości w jakość” czyli w głębokie opanowanie poznawanych treści. Umiejętność tworzenia lekcji zgodnie z modelem 4ALL pozwoli uczniom korzystać z wiedzy w najszerszej gamie sytuacji. Jeżeli lekcja będzie dobrze zaplanowana uczeń będzie w stanie przenieść, to czego się nauczył się do wielu różnych kontekstów i również tych poza szkołą. Chodzi o to aby uczeń zobaczył jak te nauczone treści można uogólniać.

Uczniowskie lęki przed niepowodzeniem a unikanie zadań

  • Lęk przed wstydem i zakłopotaniem. Kiedy coś nie wychodzi pewnie wszyscy to zauważą.
  • Lęk przed obniżeniem samooceny. Kiedy coś się nie udaje to często dlatego, że jestem za głupi.
  • Lęk przed utratą popularności. Kiedy mi coś nie wychodzi to rówieśnicy odsuwają się ode mnie.
  • Lęk przed wzbudzeniem niezadowolenia ważnych osób. Po odniesieniu porażki nauczyciele i rodzice mnie skrytykują.

Nauczyciele pośredniczą między społeczeństwem osiągnięć a światem ucznia. Przedstawiane strategie mogą pełnić rolę bufora filtrującego nadchodzące ze wszystkich stron nawoływania do bycia supermenem i jednocześnie kształtować właściwą postawę wobec osiągnięć, pokazując, że są to tylko środki a nie cel sam w sobie. Nauczyciele powinni kształtować w uczniach przekonanie o tym, że mają prawo do błędu i porażki.

Kompetencje uczniowskie

Uczeń…

  • potrafi unaocznić początkowe doświadczenie, stworzyć kontekst zarówno dla początkowej nauki i nowej sytuacji, do której może stosować nowe treści,
  • dostrzega podobieństwa i różnice między sytuacjami, w których stosuje poznane treści.
  • rozwija metapoznawcze umiejętności w tym refleksję i monitorowanie własnego procesu uczenia się.

Oraz jedna z najważniejszych kompetencji XXI wieku:

  • „Stop! to jest porażka” –umiejętność przyjęcia kontroli nad niepomyślną sytuacją i uczynienie z niej jakiegoś pożytku, czyli: minimalizowanie negatywnych następstw niepowodzenia, zmiana kierunku działania lub sięganie po dodatkowe zasoby.

Metoda prób i błędów

Popełnianie błędów jest kluczem do postępu. Oczywiście chwilami naprawdę ważne jest, aby nie popełniać błędów – zapytaj o to chirurga lub pilota linii lotniczych ☺. Jednak są również chwile, gdy popełnianie błędów jest jedyną właściwą drogą. Błędy są okazją do nauczenia się czegoś lub stworzenia czegoś naprawdę nowego.

Cześto mówię moim uczniom: „Zamiast wypierać się swoich błędów, powinieneś stać się ich koneserem i obracać je w swoim umyśle, jakby były dziełami sztuki, którymi zresztą w pewnym sensie są”. Uczeń wykorzystuje konkretne aspekty błędu, żeby kolejna próba – wykorzystująca poprzednie doświadczenia – nie stała się kolejnym strzałem na oślep.

Naturalna uczniowska reakcja na błąd, to zakłopotanie i gniew. Zawsze jednak proszę uczniów, aby przezwyciężyli te emocjonalne reakcje. „Będziesz czerpał z tych błędów wszystkie możliwe korzyści i zabierzesz je ze sobą aby przejść do kolejnego etapu”.

następnie: Etap 6