Model 4MAT B. McCarthy

4MAT jest modelem lekcji, który w 1972 roku został stworzony i zaprezentowany światu przez Bernice McCarthy aby pomóc nauczycielom planować i prowadzić lekcje uwzględniając różnice w sposobie uczenia się ludzi, wynikające z dominacji jednej z półkul mózgowych w procesie odbierania i przetwarzania informacji. 4 Mat powstał w wyniku badań dotyczących takich dziedzin jak edukacja, psychologia oraz neurologia oraz w oparciu o teorie Davida Kolba (1981, 1984, 1985), Carla Junga (1923), Jeana Piageta (1970), Johna Deweya (1958) oraz Josepha Bogena (1965, 1975). Jest narzędziem, które zaspokoi potrzeby każdego ucznia pozwalając mu nie tylko uczyć się zgodnie z dominującym stylem uczenia się ale również wspierając te słabsze. Model lekcji, który wymyśliła McCarthy odzwierciedla konstruktywistyczne podejście do nauczania i uczenia się:

  • akcentując zaangażowanie ucznia i jego aktywna rolę w samodzielnym konstruowaniu wiedzy w oparciu o interakcję ze środowiskiem
  • podkreślając większa wartość samego procesu uczenia się (refleksję, interpretację, wnioskowanie, badanie, rozwiązywanie problemów etc.) od końcowego efektu (wiedzy i osiągnięć ucznia).

Założenia B. Mc Carthy:

  • Przyswojenie i zapamiętanie materiału (szczególnie we wczesnym wieku szkolnym) jest zależne przede wszystkim od tego, jak nauczyciel ten materiał zaprezentuje i utrwali. Nauczyciel ma więc ogromny wpływ na osiągnięcie sukcesu przez ucznia.
  • Ludzie uczą się w różny sposób w związku z tym wiedza o fizjologii procesów zachodzących w mózgu, pamięci i jej roli w zapamiętywaniu i odtwarzaniu informacji jest nie mniej istotna dla nauczyciela niż wiedza na temat zagadnienia z którym ma zamiar zapoznać ucznia. Leslie Hart w swojej książce „Human Brain and Human Learning” (1983) porównuje nauczanie bez świadomości jak działa mózg do projektowania rękawiczki bez wiedzy jak wygląda ręka.
  • Uczniowie uczą się najlepiej gdy odbierają, przetwarzają oraz stosują informacje w praktyce na różne sposoby.
  • Uczniowie uczą się najefektywniej poprzez działanie z innymi oraz gdy widzą możliwość zastosowania i zaadoptowania zdobytej wiedzy do swoich potrzeb w życiu codziennym.
  • W zmieniającym się świecie ciągłe uczenie się pozostanie jedyną rzeczą niezmienną dlatego 4Mat jest doskonałym narzędziem, które pozwoli uczyć się każdemu wszystkiego.

Etap 1 Nawiązanie do wcześniejszej wiedzy ucznia-przesunięcie od konkretnego doświadczenia do refleksyjnej obserwacji

krok 1

Nauczanie prawo-półkulowe

Ten etap lekcji odpowiada, za motywację. W tej części najważniejsze jest odwołanie się do doświadczeń uczniów. Ważne jest pokazanie czegoś namacalnego, realnego. Jak zacząć?

Strategie:

  • stworzenie sytuacji, w której uczniowie mogą zobaczyć lub odczuć znaczenie pojęcia,
  • stworzenie scenariusza, który dotyka codziennego życia i ilustruje wyjaśniane pojęcia,
  • pokazanie analogicznej sytuację gdzie podobny problemem został rozwiązany,
  • umiejętność tworzenia rysunków , map myśli, które odzwierciedlają wcześniejsze doświadczenia, wiedzę na temat omawianych na lekcji zagadnień,
  • używanie obrazu, dzieł sztuki, zdjęć, które są istotne dla omawianych na lekcjach pojęć – uczniowie wyobrażają sobie własne doświadczenia związane z przedstawianymi obrazami,
  • sytuacja wyobrażona: co by się stało gdyby omawiana na lekcjach sytuacja nigdy nie zaistniała np „wyobraź sobie co były było gdyby na świecie nie było prądu…”, „jakby świat funkcjonował gdyby prądu nigdy nie było?”
  • stworzyć sytuację, klasy, w której uczniowie mogą zobaczyć lub odczuć znaczenie pojęcia,
  • kształcenie otwartości, zachęcanie do odkrywania różnych często nowych znaczeń.

krok 2

Nauczanie lewo-półkulowe

Wymiana doświadczeń miedzy uczniami, którzy porównują swoje doświadczenia w grupach dwu, trzy osobowych.

Strategie:

  • kształtowanie umiejętności przedstawiania i omawia przez uczniów własnych doświadczeń,
  • pokazanie uczniom, że może być wiele różnych odpowiedzi na postawione przez nauczyciela pytanie na początku lekcji i to wynika z naszego doświadczenia,
  • przedstawienie swoich doświadczeń,
  • połączenie uczniów w pary i / lub triady w celu omówienia swoich,
  • doświadczeń i wypracowali jakieś wspólne stanowisko,
  • kształcenie umiejętności aktywnego słuchania, wnioskowania, analizowania.

Etap 2 Tworzenie teorii. Od refleksyjnej obserwacji do abstrakcji pojęciowej. Wyobrażenie przed treścią.

krok 3

Nauczanie prawo-półkulowe

Niewerbalne rozumienie pojęć, tworzenie obrazu pojęcia.

Strategie:

  • wykorzystanie obrazu( nie czytać! nie pisać! tylko obraz) aby połączyć uczniowską wiedzę z nowym pojęciem,
  • wizualizacja idei,
  • wykorzystanie muzyki aby oddać nastrój,
  • tworzenie map pojęć – tylko obraz,
  • konkretne przykłady – obraz,
  • metafora – metafory są niezbędne do głębszego rozumienia pojęć. Są one kluczem do prawdziwego zrozumienia.

krok 4

Nauczanie lewo-półkulowe

Tworzenie pojęć po przez „już wiem coś na ten temat”

Strategie:

  • umiejętność wyszukiwania i podkreślania najważniejszych aspektów nauczanych treści koncepcji,
  • podawanie informacji w sposób zorganizowany-prezentowanie wiedzy kolejno aby uczniowie mogli zobaczyć ciągłość,
  • częsta zmiana bodźca: interaktywny wykład, tekst, mowa, filmy, wizualizacje, pokazy,
  • „na co będę zwracać uwagę” – poinformowanie uczniów co muszą wiedzieć.

Etap 3 Aktywne eksperymentowanie: od abstrakcji pojęciowej do aktywnego eksperymentowania.

krok 5

Nauczanie lewo-półkulowe

Pamiętaj aby zacząć od lewej półkuli.  Lewa półkula: „zastosowanie” – uczniowie testują wiedzę stając się ekspertami.

Strategie:

  • eksperymentowanie,
  • korzystanie z wiedzy nauczyciela „zadania typowe” – naśladuj kroki zgodnie z tym jak robi to nauczyciel,
  • dokładność, testowanie, wykonanie,
  • tworzenie połączenia między teorią a zastosowaniem,
  • kształcenie umiejętności wnioskowania, porównywania, rozwiązywania,
  • praktyczne zastosowanie nowej wiedzy,
  • sprawdzenie rozumienia pojęć i umiejętności za pomocą kart pracy,
  • praca w parach i w zespołach (lub sam).

krok 6

Nauczanie prawo-półkulowe

Czas na innowacje.

Prawa półkula. Projektowanie – rozszerzenie. Nowe informacje stosowane są do bardziej złożonych doświadczeń. Uczniowie dodają coś od siebie do nowych nauczanych treści.

Strategie:

  • zadania nietypowe zachęcanie do manipulowania pomysłami, relacjami,
  • wyszukiwanie informacji w zadaniach nietypowych,
  • rozszerzenie wiedzy, znalezienie zastosowania poznanych wiadomości w życiu codziennym,
  • kształcenie umiejętności planowania, organizowania informacji,
  • kształcenie odpowiedzialności za własny proces uczenia się,
  • kształcenie umiejętności podsumowywania, wnioskowania, umiejętności generowania pytań,
  • umiejętność zajmowania własnego stanowiska, sondowania,
  • pytania metapoznawcze.

Etap 4 Od aktywnego eksperymentowania do kreatywności i samooceny

krok 7

Nauczanie lewo-półkulowe

Lewa półkula: Szlifowanie własnych pomysłów w grupach oraz przy pomocy nauczyciela.

Strategie:

  • wskazówki i komentarze do własnych pomysłów zastosowania wiedzy i umiejętności,
  • kształcenie odpowiedzialności za własną naukę,
  • nauczyciel cheerleader pomaga uczniom dostrzec błędy w rozumowaniu, nie narzuca własnego zdania,
  • zachęcanie do oryginalności,
  • umiejętność krytycznego myślenia

krok 8

Nauczanie prawo-półkulowe

Prawa półkula: Uczniowie dzielą się wiedzą z innymi.

Strategie:

  • prezentacja pomysłów,
  • pomoc koleżeńska,
  • celebrowanie – dzielenia się własnymi umiejętnościami – poziom master,
  • generowanie pytań,
  • rozszerzenie treści oraz nowe zastosowanie poznanych wiadomości.