Sztuka popełniania błędów

Społeczeństwo osiągnięć

Żyjemy w społeczeństwie osiągnięć z naczelnym hasłem: chcesz być supermenem, to przyjdź do superszkoły, chcesz uzyskać nadludzki efekt, to musisz mieć ponadprzeciętną edukację.

Nauczyciele rozliczani za osiągnięcia, stawiają uczniom wysokie wymagania nastawione na wynik, który jest często ważniejszy niż samo kształcenie umiejętności. Nagradzają uczniów za rezultat, wywołując silne napięcia: obawy przed niepowodzeniem i byciem odrzuconym lub ukaranym.

Sztuka popełniania błędów

Oto technika, którą karciani magicy wykorzystują z nieprawdopodobnym skutkiem. Dobry magik zna wiele trików, które zależą od szczęścia i nie zawsze działają. Jedne mogą zadziałać tylko raz na tysiąc prób. Magik wyjaśnia publiczności, że zamierza wykonać sztuczkę i celuje w tę, która udaje się raz na tysiąc prób. Oczywiście sztuczka prawie nigdy się nie udaje, więc magik przechodzi płynnie do drugiej próby – do efektu, który udaje się mniej więcej raz na sto prób. A gdy również zawodzi, płynnie przechodzi do efektu, który udaje się raz na dziesięć prób i jeśli i to się nie uda to ma pewniaka, którym nie zaimponuje publiczności ale to pewniak. Magik, który będzie miał szczęście to oszołomi publiczność. Ukrywając i mając kontrolę nad wszystkimi przypadkami „błędów” dokona cudu. Różnica pomiędzy uczeniem się a magicznymi pokazami jest taka, że podczas kiedy magicy ukrywają przed publicznością swoje błędy, uczeń ucząc się popełnia błędy publicznie. Jeżeli ten błąd spowoduje poczucie wstydu to uczeń odnosząc do siebie porażkę będzie unikał nieprzyjemnych emocji (będzie wagarował, oddawał puste sprawdziany) ponieważ nie ma nad tym kontroli. Ważne jest przekierowanie porażki na poczucie winy. Poczucie winy związane jest z zachowaniem nad którym uczeń może mieć kontrolę i podobnie jak magik może wpływać na wielkość popełnianych błędów.

Psychoanalitycy Junga uważali wstyd za bagno duszy. Nauczyciele mogą pomóc uczniom „przejść przez nie w kaloszach”. To właśnie wstyd uniemożliwia przeżycie porażki. Kiedy uczeń zachęcony przez ciebie decyduje się wystąpić przed klasą to jest tak przerażony wcześniejszymi doświadczeniami poczucia wstydu, że odbiera mu głos. Wielokrotnie to obserwujesz. Wcześniejsze doświadczenia pokazały, że jest mało inteligentny, słaby, nie umiem mówić, argumentować. Kiedy uczeń osiągnął sukces szkolny a został zlekceważony to również rośnie poczucie wstydu. Wstyd generuje myśl: „Nie jestem mądry, nie jestem dobry, jestem głupi…” Jeżeli uczeń popełnił błąd to jego wstyd powie „jestem błędem”, a jego uśpione poczucie winy mogłoby się wtedy odezwać: „przepraszam popełniłem błąd”. Wstyd jest powiązany ze wszystkimi trudnymi zachowaniami szkolnymi: agresją, uzależnieniem itd.

Dlaczego porażki szkolne rujnują uczniowi życie?

Mózg nie rozwinął się w ciągu jednego dnia. Kształcił swoje zdolności przez miliony lat. Aby przetrwać nasi przodkowie musieli zdobywać pożywienie, schronienie – czyli dążyli do zdobycia „marchewki” a unikali „kija”, czyli drapieżników, głodu i innych zagrożeń. Z punktu widzenia przetrwania kije oddziałują silniej niż marchewki. Jeśli nie uda ci się zdobyć marchewki dzisiaj, masz szansę jeszcze jutro. Jeśli nie unikniesz kija, to już żadnej marchewki nie zdobędziesz.

„Zjedz dziś obiad, nie bądź nim”. Setki lat wpływało na to, że kiedy uczeń popełni błąd, to mimo całego dnia i wielu ciekawych sytuacji, on przed snem właśnie o tym właśnie będzie myślał. Mózg jest stale gotowy do przyjęcia negatywnego doświadczenia, aby przetrwać. Kiedy pojawia się choćby najmniejsze niepowodzenie albo problem mózg koncentruje się na nim, lekceważąc przy tym wszystko inne.

Warto zapamiętać, że uczeń zacznie dobrze się czuć kiedy liczba pozytywnych doświadczeń przekroczy trzykrotnie chwile negatywne.
B. L. Fredrickson, „Pozytywność. Naukowe podejście do emocji, które pomaga zmienić jakość życia”

Szkoła jest specyficznym środowiskiem, w którym porażki mogą ponosić zarówno uczniowie, jak i nauczyciele. Pierwsi płacą za to bezradnością intelektualną, a drudzy wypaleniem zawodowym. Dla całej społeczności szkolnej porażka może zachwiać życiową równowagę wzbudzając nieprzyjemne emocje, osłabiając przekonania na własny temat.

Kiedy uczeń traci kontrolę, to…

…to jego zachowanie może to przypominać zachowania podobne do bohatera tego filmu:)

Bezradność intelektualna w szkole pojawia się bardzo często z uwagi na to, że coraz trudniej sprostać uczniom postawione im wymagania edukacyjne. Uczeń widzi, że wysiłki nad opanowaniem treści jednego czy więcej przedmiotów okazują się daremne. Jest to szczególny przypadek wyuczonej bezradności, ponieważ poczucie niemożności osiągnięcia sukcesu jest skutkiem wcześniejszych niepowodzeń, spowodowanych treścią i formą kształcenia. Doświadczają jej uczniowie, którzy początkowo wierzyli w siebie i swoje możliwości, ale nie podołali zadaniom, jakie im postawiono lub, jakie sami sobie postawili. W związku z tym nabrali przekonania, że żaden wysiłek podjęty w tym zakresie im się nie opłaci. Cedują poczucie kontroli na czynniki zewnętrzne odpierając argumenty o podjęciu odpowiedzialności za swój proces uczenia się i zachowania.

W większym stopniu to, co negatywne zatruje to co pozytywne. Jak dużo pozytywnych doświadczeń musisz przeżyć aby „przeprogramować siebie na poczucie winy” i zmniejszać druzgocące poczucie wstydu?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *